Care & Repair in de modeketen

De wereldwijde productie van kleding is in twintig jaar meer dan verdubbeld, terwijl we onze kleren nog maar half zo lang dragen. Het verlengen van die levensduur is een van de meest kansrijke manieren om de impact van de mode-industrie te verkleinen. Toch richten de meeste oplossingen zich vooral op de productie zoals betere materialen. Wat daarbij onderbelicht blijft, is de gebruiksfase: wat mensen dóen met hun kleding, en waarom ze die wel of niet onderhouden en repareren. Want kunnen repareren betekent niet automatisch willen repareren. Care & Repair zoekt precies daar naar antwoorden.

Een vraagstuk voor de hele modeketen

Betere verzorging of reparatie is vaak een prima optie, maar we kiezen er niet voor. Het is gedoe, het loont niet, iets nieuws kopen of bieden is makkelijker en we zijn het verleerd. Die opgave raakt niet één partij, maar iedereen: gebruikers die niet weten hoe of waarom, mode-ontwerpers zonder zicht op de gebruiksfase, kleermakers zonder invloed op het ontwerp, en merken zonder duidelijke businesscase. Daarom benaderen we Care & Repair als een ontwerpvraag voor de hele keten.

Orkestreren van een ecosysteem

Het bouwen van zo’n ecosysteem vraagt precies dat: orkestratie. Dat is de rol van Morgenmakers en Comuun in dit project. Wij bedenken niet de oplossing, maar orkestreren het ecosysteem daaromheen. Dat doen we door het overkoepelende designproces voor de volle 2,5 jaar neer te leggen, een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen (zo bouwden we de journey of a dress), te co-creëren tijdens consortiumdagen, en we coachen tijdens het ontwikkelen van multi-stakeholder concepten.

Multi-stakeholder concepten

De rode draad door het project: hoe zet je eindgebruikers in beweging, als dat verandering vraagt van bijna iedereen in het ecosysteem? Oplossingen die daarin slagen, moeten op drie vlakken kloppen: Desirable: mensen moeten het ook echt willen. Feasible: het moet uitvoerbaar zijn. En viable: het moet waarde opleveren, niet altijd in euro’s, maar ook in loyaliteit of tevredenheid. Hiermee kunnen we goed alle belangen van de partijen mee vangen.

"Het bouwen en onderhouden van een gemeenschap van betrokkenen die elkaar leren vertrouwen, en stap voor stap een gemeenschappelijke visie ontwikkelen en uitvoeren." “Het bouwen en onderhouden van een gemeenschap van betrokkenen die elkaar leren vertrouwen, en stap voor stap een gemeenschappelijke visie ontwikkelen en uitvoeren.”

- De Waal, Van Wees & Borra (2024), over orkestratie

Drie ontwerpvragen

Om dat per deelvraagstuk uit te werken, is het consortium opgedeeld in drie coalities met elk een eigen ontwerpvraag.

Een coalitie kijkt naar reparatie binnen de garantietermijn: hoe wordt professionele reparatie tijdens de garantieperiode een betrouwbare, bevredigende én financieel haalbare keuze voor consumenten, reparatiebedrijven en merken tegelijk? (Mended, Fabriek Fris, Livera, America Today en Modint)
De tweede coalitie onderzoekt herpositionering door waardetoevoeging: hoe geven we gereinigde en gerepareerde kleding binnen grotere kledingstromen nieuwe economische, ecologische, merk- en gebruikswaarde, zodat reinigen en repareren een vanzelfsprekend alternatief worden voor weggooien? (Fornet, Leemans & Wicker en Le Nouveau Chef)
De derde coalitie richt zich op gedrag en kennis delen: hoe maken we van een care & repair-cultuur die nu nog vooral in een subcultuur leeft, iets voor een grotere doelgroep? Met aandacht voor de drie knoppen waar je aan kunt draaien: motivatie, capaciteit en gelegenheid. (Leemans & Wicker, Miele, House of Denim, Modestraat en New Order of Fashion)

Nog geen oplossingen, wel een bewegend ecosysteem

We zijn ruim een jaar onderweg in een traject van 2,5 jaar, dus concrete resultaten zijn er nog niet. Wat er wél is: een consortium dat elkaar steeds beter vindt, een gedeelde taal om over de opgave te praten, en drie coalities die ieder vanuit hun invalshoek concepten uitwerken. De komende maanden worden die concepten verder ontworpen en getest, daarover later meer.

Care & Repair maakt deel uit van het onderzoeksprogramma NewTexEco van ArtEZ en Hogeschool van Amsterdam, en wordt mede gefinancierd vanuit het programma Ontwerpkracht & Transities van CLICKNL.

Comuun